Je kind spuugt de tandpasta liever uit dan dat het poetst, en tussendoor vraag je je af of de tube die je al drie maanden gebruikt eigenlijk wel de goede is. Want wat staat er nou precies op dat etiket, en maakt het echt uit of je een tube met 500 ppm of 1000 ppm fluoriide pakt?
Het antwoord is ja, en dat heeft alles te maken met leeftijd en dosering. Niet met het vrolijkste plaatje op de verpakking.
Waarom de ingrediëntenlijst er wél toe doet
Kindertandpasta is geen neutraal product. De samenstelling verschilt flink per merk en heeft concrete gevolgen voor tandbescherming én voor de hoeveelheid fluoride die je kind binnenkrijgt. Kinderen slikken namelijk een deel van de pasta door, zeker peuters en baby’s. Dat maakt dosering en ingrediënten net zo relevant als bij voeding.
Fluorideniveaus: 0, 500 of 1000 ppm?
Fluoride is het sleutelingredient als het om cariesbescherming gaat. Op de verpakking staat het uitgedrukt in ppm (parts per million). Maar wat betekent dat voor jouw kind?
- 0 ppm (fluoridevrij): beschermt de tanden niet actief tegen gaatjes. Geschikt als tijdelijke keuze voor baby’s van wie de eerste tandjes nog moeten doorbreken, maar de Nederlandse Maatschappij voor Kindertandheelkunde adviseert zo snel mogelijk over te stappen naar fluoridehoudende pasta.
- 500 ppm: de standaard voor kinderen tot 6 jaar. Beschermend, én de hoeveelheid fluoride is veilig bij de kleine doseringen die voor deze leeftijdsgroep gelden.
- 1000 tot 1450 ppm: geschikt voor kinderen vanaf 6 jaar en voor kinderen jonger dan 6 jaar met een aantoonbaar hoog cariesrisico, op advies van de tandarts. Dit is de concentratie in de meeste volwassenentandpasta’s.
Te weinig fluoride beschermt onvoldoende. Te veel, in combinatie met te grote hoeveelheden, kan leiden tot fluorose: witte vlekjes of strepen op het glazuur van de blijvende tanden. Geen drama, maar iets wat je liever voorkomt.
Vergelijking van veelgebruikte kindertandpasta’s
| Merk / Product | Fluoride (ppm) | Bevat SLS | Zoetstof | Leeftijd |
|---|---|---|---|---|
| Aquafresh Milk Teeth (0-2 jr) | 0 | Nee | Sorbitol | 0 tot 2 jaar |
| Colgate Smiles Junior (0-6 jr) | 500 | Nee | Sorbitol, saccharine | 0 tot 6 jaar |
| Elmex Kinder (0-6 jr) | 500 | Nee | Sorbitol, xylitol | 0 tot 6 jaar |
| Sensodyne Pronamel Kids | 1000 | Nee | Sorbitol, xylitol | 6 jaar en ouder |
| Zendium Kids | 500 | Nee | Sorbitol | 0 tot 6 jaar |
| Colgate Total Junior (6+) | 1450 | Ja | Sorbitol | 6 jaar en ouder |
Let op: formuleringen kunnen veranderen. Controleer altijd de actuele verpakking.
SLS: noodzakelijk of niet?
Natriumlaurylsulfaat, beter bekend als SLS, is de stof die zorgt voor het schuim. Schuim helpt de pasta verspreiden, maar heeft geen aangetoonde meerwaarde voor tandbescherming. Bij kinderen met gevoelig tandvlees of aften (kleine zweertjes in de mond) kan SLS irritatie veroorzaken. Het goede nieuws: de meeste kindertandpasta’s zijn al SLS-vrij. Merk je dat je kind klaagt over prikken of een branderig gevoel tijdens het poetsen, kijk dan of de pasta SLS bevat en kies een alternatief.
Zoetstoffen: xylitol of sorbitol?
Zoetstoffen maken de smaak aantrekkelijk, maar zijn niet alle even neutraal voor tanden. Sorbitol is veelgebruikt en tandevenredig. Xylitol gaat een stap verder: het remt actief de groei van de bacterie Streptococcus mutans, die cariës veroorzaakt. Kunstmatige aroma’s zoals aardbei- of bubblegum-smaken hebben geen tandheelkundige waarde, maar verhogen wel de acceptatie bij moeilijke peuters. Als je kind de pasta niet eet maar uitspuugt, is een fruitige smaak prima. Als je kind de pasta lekker vindt en stiekem een schepje extra neemt, let dan extra op de dosering.
Hoeveel tandpasta per leeftijdsfase
Dit is het punt waar veel ouders de mist in gaan, vaak met de beste bedoelingen. Een klodder tandpasta die eruit ziet zoals op de reclame is voor een peuter véél te veel.
- Baby (0 tot 2 jaar): een hoeveelheid ter grootte van een rijstkorrel. Gebruik een pasta van 500 ppm zodra de eerste tandjes doorbreken, op advies van de tandarts eventueel al eerder.
- Peuter (2 tot 4 jaar): een erwt. Niet groter. Dit is het moment waarop kinderen beginnen te leren spugen, maar dat gaat niet altijd goed.
- Kleuter (4 tot 6 jaar): nog steeds een erwt, maximaal een centimeter pasta op de borstel.
- Schoolkind (6 jaar en ouder): een grotere erwt tot een teen. Hier kan je overstappen naar 1000 tot 1450 ppm pasta.
Zorg er altijd voor dat je kind na het poetsen uitspuugt en niet naspoelt met water. Dat laat een fluoridelaagje op de tanden achter dat extra beschermt.
Fluorose versus cariës: de echte afweging
Ouders die kiezen voor fluoridevrije tandpasta uit voorzorg, begrijpelijk, lopen het risico dat hun kind eerder gaatjes krijgt. Gaatjes in melktanden doen pijn, kunnen infecties veroorzaken en beïnvloeden de plaatsing van blijvende tanden. Fluorose is in de meeste gevallen mild en cosmetisch. De wetenschappelijke consensus is helder: bij correcte dosering wegen de voordelen van fluoride ruimschoots op tegen de risico’s. Twijfel je? Bespreek het met de tandarts van je kind.
Natuurlijke alternatieven: wat klopt ervan?
Tandpasta met hydroxyapatiet (een mineraal dat op tandglazuur lijkt) wordt vaker gezien in de schappen en wordt gepresenteerd als fluoride-alternatief. Vroege studies zijn veelbelovend, maar het bewijs is nog niet sterk genoeg om het aan te bevelen als vervanger van fluoride voor cariesgevoelige kinderen. Voor een kind met een laag cariesrisico, een goede poetstechniek en weinig suikergewoonten, kan het een optie zijn. Maar bespreek dit eerst met de tandarts.
Drie profielen, drie adviezen
Eerste tandjes (baby van 8 maanden): kies Elmex Kinder of Colgate Smiles Junior (500 ppm, SLS-vrij), gebruik een rijstkorrel. Begin zodra de eerste tand zichtbaar is.
Angstvallige peuter (3 jaar, haat poetsen): kies een fruitige smaak die je kind écht lekker vindt, zoals Zendium Kids of Colgate Smiles met aardbei. De smaak is hier een hulpmiddel, geen probleem. Blijf bij de erwtdosering. Maak er een spelletje van: twee minuten, een liedje, afwisselend kind en ouder.
Cariesgevoelig schoolkind (7 jaar, al een gaatje gehad): kies Sensodyne Pronamel Kids of een andere 1000 ppm pasta op advies van de tandarts. Grotere erwt, naspoelen overslaan. Overweeg fluoridehoudend mondspoelmiddel als de tandarts dit aanbeveelt.
Wat staat er op de verpakking maar klopt niet altijd
‘Mild’ zegt niets over de fluorideniveaus of de effectiviteit. Het verwijst vaak alleen naar de smaak of het schuimgehalte. ‘Natuurlijk’ is geen beschermde term in Nederland: een pasta met een paar plantenextracten mag zichzelf zo noemen, ook als de rest van de ingrediëntenlijst weinig bijzonders heeft. ‘Extra bescherming’ is een marketingterm tenzij er een concreet ingrediënt bij staat dat die claim onderbouwt. Lees door naar de ppm-waarde en de ingrediëntenlijst. Die vertellen het echte verhaal.
De fluorideconcentratie en de hoeveelheid per poets beurt zijn de twee dingen die er echt toe doen. Voor kinderen jonger dan zes jaar geldt 500 ppm in een hoeveelheid ter grootte van een erwt of kleiner. Draai de tube om, zoek het getal op, en pas de dosering aan op de leeftijd van je kind. De rest, de smaak, de kleur van de verpakking, is bijzaak.
