Je zit je kind’s avonds in te smeren en ziet iets kleins bewegen in het haar. Of de juf stuurt een berichtje: er is luis gesignaleerd in de klas. Op dat moment wil je één ding weten: wat doe je nu, precies? Dit stappenplan legt het uit, van het controleren van het haar tot de tweede behandeling die de meeste ouders overslaan.
Stap 1: Herken de signalen
Jeuk achter de oren, in de nek of boven op het hoofd is het meest bekende teken. Maar niet elk kind jeukt meteen: een nieuwe besmetting kan weken stil blijven. Let ook op rode krabplekjes in de nek, onrustig slapen of een kind dat steeds met de hand over het hoofd gaat. Zit je in de periode na een schoolreis, speelafspraak of het begin van de zomervakantie? Dan is de kans op hoofdluis extra groot. Twijfel je? Ga direct controleren.
Stap 2: Zet de speurtocht op
Haal een luizenkam (met tanden op 0,2 tot 0,3 millimeter afstand), een felle lamp en een witte handdoek. Maak het haar nat, kamm er eerst conditioner door en verdeel het in kleine secties. Kam elke sectie van wortel naar punt en veeg de kam na elke haal af op de witte handdoek. Zo zie je luizen en neten meteen op de lichte ondergrond. Werk het hele hoofd sectie voor sectie af. Sla niets over, want luis verstopt zich het liefst achter de oren en in de nek.
Stap 3: Onderscheid neten van roos en haarpluisjes
Dit is het moment waarop hoofdluis herkennen echt aankomt. Neten zitten vastgelijmd aan de haarschacht, vlak bij de hoofdhuid, en laten zich niet zomaar wegvegen. Roos en haarpluisjes schuiven wél gemakkelijk langs de haar. Twijfel je? Knijp het plekje tussen je nagels: een net knakt hoorbaar. Neten zijn ook kleiner dan je denkt, een millimeter of twee, en ze zitten bijna altijd op maximaal anderhalve centimeter van de hoofdhuid. Zit er iets op meer dan drie centimeter van de hoofdhuid, dan is het bijna zeker een lege of dode net van een eerdere besmetting.
Stap 4: Kies de juiste behandeling
Je hebt globaal drie opties. Dimeticon-lotion (zoals Hedrin of Paranix lotion) verstikt de luis mechanisch en is effectief zonder chemische pesticiden. Dimeticon-spray werkt hetzelfde maar is wat makkelijker aan te brengen bij dikker haar. De natte-kammethode, waarbij je om de twee à drie dagen nat haar met conditioner en luizenkam doorwerkt, kost meer tijd maar is geschikt voor jonge kinderen, zwangere vrouwen of wie liever niets op de hoofdhuid smeert.
Voor kinderen boven de twee jaar zijn dimeticon-middelen de meest praktische keuze. Jonger dan twee? Gebruik alleen de natte-kammethode en vraag je huisarts om advies. Shampoos op basis van permetrine worden steeds minder aangeraden omdat veel luizen er inmiddels resistent voor zijn.
Stap 5: Voer de behandeling stap voor stap uit
Bij een dimeticon-middel werk je als volgt:
- Breng het middel aan op droog haar, van wortel tot punt. Zorg dat alle plekken bedekt zijn.
- Laat het de voorgeschreven tijd inwerken. Voor de meeste lotions is dat acht uur, maar lees altijd de bijsluiter. Sommige sprays werken al na tien minuten.
- Kam daarna met de luizenkam alle losse luizen en neten uit.
- Was het haar met gewone shampoo.
Het kritieke moment is de herhaling na zeven tot tien dagen. Neten die de eerste behandeling overleefden, zijn dan uitgekomen maar nog niet geslachtsrijp. Een tweede behandeling breekt de cyclus definitief. Sla die tweede keer nooit over, hoe vrij het haar er ook uitziet.
Stap 6: Controleer het resultaat direct na behandeling
Kam direct na de behandeling nogmaals door het haar met de luizenkam op een witte handdoek. Zie je alleen dode, bewegingloze luizen? Goed teken. Beweegt er nog iets? Dan heeft de behandeling onvoldoende gewerkt en begin je opnieuw, eventueel met een ander middel. Levende neten vlak bij de hoofdhuid betekenen dat je na zeven dagen zeker opnieuw moet behandelen.
Stap 7: Check het hele gezin
Controleer iedereen die met het kind onder één dak woont, net zoals je goed kunt begeleiden als het kind thuis moeilijkheden heeft. Begin bij de kinderen, daarna de volwassenen. Behandel alleen wie daadwerkelijk luizen of verse neten heeft. Preventief behandelen zonder besmetting heeft geen zin en is gewoon verspilling van geld en tijd. Breng ook even bericht aan de ouders van speelkameraadjes met wie recent nauw contact was.
Stap 8: Beperk verspreiding thuis
Luis overleeft buiten het hoofd maximaal één à twee dagen, dus een grondreinigingsbeurt van het hele huis is niet nodig. Wat wél helpt: was beddengoed, sloopjes, mutsen, sjalen en knuffels die in nauw contact met het hoofd lagen op zestig graden. Borstels en kammen leg je twintig minuten in heet water van boven de vijftig graden. Haarspeldjes en diademen even apart zetten voor een paar dagen is voldoende. Je hoeft de bank niet plastic te bespannen of de auto te ontsmetten.
Stap 9: Meld het op school
Je bent niet wettelijk verplicht om hoofdluis te melden, maar het wordt wel sterk aangeraden. De GGD-richtlijn adviseert ouders om de school te informeren, zodat die andere ouders kan waarschuwen. Je hoeft je kind niet thuis te houden. Geef de leerkracht een korte melding mee, zonder drama. De meeste scholen sturen dan een brief naar alle ouders in de klas. Zo doorbreek je de ping-pong van steeds herbesmetting.
Stap 10: Stel een controleritme in
Ben je eenmaal vrij verklaard, dan is de verleiding groot om de luizenkam diep in de la te stoppen. Doe dat niet. Controleer de eerste maand na een besmetting wekelijks. Daarna is een vaste routine slim: na een schoolreis, na een logeerpartij, na de eerste schoolweek in september en aan het begin van de kerstvakantie. Een keer per maand door het haar kammen kost je vijf minuten en scheelt een hoop ellende later.
Twee dingen bepalen of je van de luis afkomt: grondig kammen bij de eerste signalen en de tweede behandeling niet vergeten. Doe je dat allebei, dan is het probleem in de meeste gevallen binnen twee weken opgelost. Houd de luizenkam ergens toegankelijk, zodat je bij een volgend bericht vanuit school meteen kunt controleren.
